obrazovanje za odrzivi razvoj

Javno zastupanje

Javno zastupanje je kontinuiran proces čiji je cilj promena stavova, delovanja, javne politike i propisa, kroz uticaj na ljude i organizacije na vlasti, sisteme i strukture na različitim nivoima, a zarad poboljšanja položaja ljudi na koje određeni problem utiče

Pokret gorana Vojvodine je relevantan akter u procesima analize, kreiranja i primene politika u okviru Zaštite životne sredine i mladih, na svim nivoima.

Pokret gorana Vojvodine se bavi javnim zastupanjem na lokalnom, nacionalnom i međunarodnom nivou sa fokusom na teme energetske efikasnosti, životne sredine, zaštićenih prirodnih dobara, omladinskog rada, volontiranja i izgradnje mira.

Ključni programi javnog zastupanja:

Mreža dobre energije

Inicijalni članovi Mreže su Gradovi Pirot, Šabac i opština Vrbas, uz podršku organizacija civilnog društva RES fondacije, Pokreta gorana Vojvodine i Beogradske otvorene Škole, i privrednih društava čiji proizvodi i/ili usluge unapređuju kvaliet upravljanja energetikom na lokalnom nivou.

Mreža dobre energije se osniva prevashodno zbog činjenice da se veoma značajan deo budžeta lokalnih samouprava troši na snabdevanje energijom lokalnih objekata, institucija i usluga ali na neefikasan način i nedovoljnog stepena udobnosti za korisnike te energije ili usluga.

Bezbednost, prihvatljive cene energije i održivost snabdevanja na lokalnom nivou, uopšteno govoreći, daleko su od željenog i izvodljivog nivoa.

Dodatno, energetsko siromaštvo i lokalno zagađenje životne sredine ugrožavaju zdravlje i dobrobit stanovništva.

Mreža se osniva zbog činjenice da dostupni resursi ali i razvojne potrebe značajno prevazilaze nacionalne ciljeve u oblastima obnovljivih izvora energije i energetske efikasnosti.

Ona treba da pomogne lokalnim samoupravama u Srbiji da samostalno prevaziđu ovaj jaz i unprede kvalitet života u svojim zajednicama primenom dostupnih i oprobanih rešenja.

 

Zeleni i crni list

Najstarija nacionalna ekološka akcija pod nazivom ˝TRAŽIMO ZAGAĐIVAČA GODINE I ZAŠTITNIKE ŽIVOTNE SREDINE˝ održava se u našoj zemlji već 36 godina. Od 2010. godine, ovu akciju zajednički organizuju Ekološki magazin “Čekajući vetar” Radio Beograda 2 i Pokret gorana Vojvodine. Ova ekološka akcija se realizuje tokom cele godine, a završna manifestacija uz dodelu Crnog i Zelenog lista održava se jednom godišnje u Sremskim akrlovcima.

Ciljevi akcije su:

         unapređenje životne sredine i održivog razvoja,

         podizanje nivoa svesti o potrebi zaštite životne sredine kao uslovu opstanka,

         informisanje i edukovanje građana o stanju životne sredine i neophodnim akcijama za njeno očuvanje,

         animiranje što većeg broja građana, organizacija, preduzeća i institucija da se uključe u brigu o životnoj sredini,

         promocija pozitivnog odnosa prema životnoj sredini.

 

 Karlovački dunavac

Karlovački dunavac se nalazi na desnoj strani reke Dunav, u Sremskim Karlovcima, u okviru Specijalnog rezervata prirode „Koviljsko-petrovaradiski rit“.
Pokret gorana od 2015. godine učestvuje u aktivnoj zaštiti lokaliteta Karlovački dunavac, sa ciljem restauracije, održavanja i unapređenja prirodnih ekositema i predela, očuvanja ekološke celovitosti i održivog korišćenja prirodnih resursa, uz mogućnost boravka u prirodi i doprinos podizanju kvaliteta života pojedinca, ali i društva uopšte.

Koncept zaštite Rezervata, sa fokusom na granice podrazumeva monitoring i trajno očuvanje populacija strogo zaštićenih i zaštićenih vrsta, kao i revitalizaciju i rekonstrukciju njihovih staništa, regulaciju vodnog režima i protoka vode kroz ceo rezervat, održavanje kanala i Dunavaca, obnovu vlažnih livada i autohtonih šuma, napuštanje uzgoja invazivnih vrsta drveća, uklanjanje i suzbijanje ostalih invazivnih vrsta.

Pokret gorana Vojvodine kroz koncepte zaštite prirode i održivog razvoja 2015. godine pokreće inicijativu očuvanja Karlovačkog dunavca iz više razloga:

– prepoznajući prirodne i kulturno – istorijske vrednosti samog rezervata,

– negativan atropogeni uticaj,

– ugrožavajuće faktore kojima su izložene granice i rukavci,

– lokalitete koji su na granici Rezervata, a nisu pod režimom zaštite,

– planiranu izgradnju infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd-Subotica, a samim tim i opstanak i trajnost celokupnog područja.

Sprovodimo:

  1. Akcije čišćenja i održavanja Karlovačkog dunavca – održavaju se na osnovu propisanih i odobrenih uslova Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode i upravljača JP „Vojvodinašume“, a to su uklanjanje invazivnih biljnih vrsta na atarskom putu uz Karlovački dunavac i mehaničko i fizičko uklanjanje nanosa, kojim će biti proširen i produbljen ulaz u rukavac, čišćenje Džigura kao posebnih vrednosnih celina Karlovačkog dunavca, od nepripadajućeg biljnog materijala. Uklanjanjem invazivnih vrsta smanjuje se stepen direktog ugrožavanja i nesmetan razvoj autohtone flore i faune, na ovom lokalitetu, a samim tim i u samom Rezervatu. Proširenjem i produbljenjem ulaza u rukavac omogućava se dotok vode, pri visokom vodostaju Dunava, i na taj načina plavljenje rukavca se ubrazava i zadržava u dužem i većem obimu, i time pozitivno utiče na biljni i životinjski svet u Rezervatu tokom godine, ali i na smanjenje procesa sukcesije akvatične i semiaktvatične u livadsku i šumsku vegetaciju.

2.Multidisciplinarna istraživanja specijskog diverziteta na ovom lokalitetu, kojem je prethodila pilot studija sprovedena tokom 2017. godine. Ovom pilot studijom smo formirali liste zaštićenih i strogo zaštićenih vrsta biljaka i životinja, obuhvatajući određena staništa na lokalitetu Karlovačog dunavca i time otpočeli prikupljanje i monitoring ovih taksona. Monitoringom i kontinuiranim prikupljanjem podataka o prisustvu zaštićenih i strogo zaštićenih biljnih i životinjskih taksona, doprinosi se stvaranju bolje i jasnije slike postojećeg stanja samog lokaliteta, kao i graničnih zona Rezervata, a sve to u cilju ojačavanja zaštite granica, ali i eventualnom širenju zaštićenog prirodnog dobra

Pokret gorana Vojvodine želi da u saradnji sa upravljačem zaštićenog područja i Pokrajinskim zavodom za zaštitu prirode pristupi izradi strateškog plana za održivi razvoj navedenog lokaliteta, okupljajući upravljače, vlasnike, stručnu i širu javnost (JP „Vojvodinašume“, JVP „Vode Vojvodine“, Opštinu Sremski Karlovci, Patrijaršiju Srpske pravoslavne crkve, Pokrajinski sekretarijat za urbanizam i zaštitu životne sredine, Pokrajinski zavod za zaštitu prirode, Zavod za urbanizam Vojvodine, Prirodno-matematički fakultet, Univerzitet u Novom Sadu – Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo i Departman za biologiju i ekologiju). Velik značaj je što se radu na ovom području, u poslednje tri godine pridružuju lokalni, nacionalni i međunarodni volonteri kroz jednodnevne volonterske akcije i međunarodne radne kampove.

 

Herbar Andrije Volnog

Andrija Volni je krajem 18. veka bio direktor Karlovačke gimanizije i bavio se botaničkim istraživanjima. Njegovi podaci su prvi podaci o bogatstvu biljnog sveta na ovim prostorima. Volni nikada nije izdao naučni rad, knjigu ili udžbenik, ali je iza sebe ostavio 3 centurije – herbar/knjiga u kojoj se nalazi 100 ispresovanih biljaka, sa njihovim opisima koje predstavljaju prve podatke o flori Sremskih Karlovaca, Fruške Gore i Srema.

U herbarijumu Andrije Volnog, danas se nalazi oko 7300 biljaka, od kojih je 1959 Volnijevih primeraka. Današnji herbarijum Sremskih Karlovaca ima posebnu vrednost jer se u njemu nalazi veći broj vrsta kojih više nema. Neke od njih su izmurle sa teritorije Srbije, a neke su globalno izumrle. Sa druge strane ovaj herbarijum predstavlja sliku nekadašnje flore Srema, pre nego što su počele masovne seče šuma na Fruškoj gori i u dolini Dunava. Ovaj zbirka je nastala pre 220. godina, i predstavlja značajnu kulturnu i naučnu kolekciju. Od 1950. godine je zaštićena kao „Spomenik kulture i prirodnih retkosti“ od strane Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS.

Savremeni trendovi u muzejskom radu, predviđaju digitalizaciju herbarijumskih kolekcija i njihovo predstavljanje široj javnosti kao i upotrebu bez narušavanja originalne muzejske zbirke. Formiran je tim stručnjaka 2014. godine, koji rukovodi sveukupnim projektom revizije, konzervacije i digitalizacije herbarijuma Karlovačke gimnazije. Tim čine zaposleni u Karlovačkoj gimnaziji iz Sremskih Karlovaca, profesori i saradnici Univerziteta u Novom Sadu, Prirodno-matematičkog fakulteta, Herbarijuma BUNS, tim Centra za digitalizaciju JKP Informatika iz Novog Sada i saradnici Pokreta gorana Vojvodine. Tim je u stalnom kontaktu i o radu izveštava Prirodnjački muzej iz Beograda i sve nadležne institucije.

Zbirka je od 1950. godine zaštićena kao „Spomenik kulture i prirodnih retkosti“ od strane Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS. Od tada se svakih 10 godina vrši pregled zaštićenog objekta, a kao deo preporuka, zbirka je iz prvobitne prostorije premeštena u odgovarajuću sobu koja je deo spomen biblioteke Karlovačke gimanzije. Osim toga urađen je inventar, tj. popis svih vrsta, dok su etikete samo delimično izčitane. 2014. godine, kada je osnovan tim, urađena je priprmna prioritizacija materijala za reviziju, konzervaciju i digitalizaciju prema značaju, starosti i osetljivosti materijala.

Svakog leta organizujemo letnje kampove za učenike srednjih škola kako bi se upoznali sa postojanjem herbarijuma, kao i sa savremenim trendovima u muzeologiji i mogućnostima istraživanja muzejske građe.

 

Podeljena prošlost, zajednička budućnost

U zemljama Zapadnog Balkana i Turske beleži se rast konflikta, koji se često baziraju na ethničkim i nacionalnim osnovama. Teme mira i pomirenja su prepoznate kao nepopularne, a civilno društo je izgubilo uticaj u pomenutoj sferi.

Cilj projekta je prepoznavanje organzacija civilnog sektora kao važnog socijalnog faktora sa jakim kapacitetima za implementaciju programa izgradnje mira i pomirenja, od strane javnog sektora i donosioca odluka. Kako bi postigao cilj, projekat koristi socijalne inovacije kao glavni alat za postizanje mire i pomirenja u regionu.

Projekat (vodeća organizacija je OKC Banja Luka iz BiH) okuplja 18 organizacija iz Srbije (Pokret gorana Vojvodine, Edukativni centar Kruševac, Centar za ratnu traumu), Crne Gore (Forum MNE) , Austrije (Interkulturelles Zentrum), Severne Makedonije (Progress Institute, Omladinski kulturni centar Bitla) Bosne i Hrecegovine (Omladinski resursni centar Tuzla, Mreža mladih Jugoistočne Evrope) , Turske (TOG), Hrvatske (Mirovna omladinska grupa Vukovar, Zaklada Zamah, Institut za društvena istraživanja Zagreb) Holandije (Euroclio), Kosova* (LENS), Slovenije (MOVIT) i Albanije (Beyond Barriers).

U okviru projekta Pokret gorana Vojvodine radi na nacionalnom nivou na kampanjama vidljivosti i zagovaranja, na realizaciji Nacionale laboratorija za društvene inovacije i obuke za OCD na polju socijalnih inovacija.

*u skladu sa UN rezolucijom 1244